| Cтатус | Действует | |
| Входящий номер: | 5 | |
| Номер свидетельства: | 2013001.ТРЗ | |
| Дата регистрации охранного документа: | 31.12.2013 | |
| Дата окончания охранного документа: | 23.04.2023 | |
| Дата подачи заявки: | 23.04.2013 | |
| Заявитель: | Касымов Камчыбек Касымович | |
| Владелец: | Специализированная детско-юношеская спортивная школа по национальным видам спорта и народным играм | |
| Название традиционного знания: | на русском | Кыргызская национальная игра -Ордо |
| кыргызча | Кыргыз элинин ордо оюну | |
| english | ||
| Место происхождения: | Кыргызстан | |
| Описание на русском: | ||
| Описание на кыргызском: | "Ордо оюнунун тарыхы. Ордо оюну кыргыз элинин улуттук оюну экендигин тастыктаган коптогон изилдоолорго таянсак, бул оюнду кыргыз эли гана ойноондугу маалым. Ошондой болсо да оюндун тарыхына илимий изилдоолорду мындан да теренирээк жургузсок копкон биз билбеген кызыктуу негиздер пайда болоору шексиз. Ордо оюнунун туптолушуп 1100-1200 хижара жылдарына таандык деген Рашид-Адининин жазмаларына таянып далилдеп журушот, бирок кыргыз элинин пайда болушуна таянсак биздин доорго чейин эле «Ордо оюну» ойнолуп келгендигин тарыхыбызды тастыктаган китеп булактары, тээ Андронов, Афанасий, доорунда эле ойнолгондугун археологдордун илгери кырыз жашап откон жерлердеги мурзолорду казып изилдоо жургузгондогу чыккан эн тамгалар чегилген томпой, чуколордун кыргызга тиешелуу экендиги кашкайып суроттор менен далилденип турушу эле оюндун байыркылыгын тушундуруп турбайбы. Ал эми «Ордо» оюнубуздун ой толгоосуна маани бере турган болсок мамлекетти коргоодогу аскердик тактика жана кыргыздын кылымдарды карыткан ачылбаган комуско сырлар жатат. Ордо оюнунун ойлонушунда аскердик сырдын жатышы байыркы кыргыз элинин согуш тактикасын онуктуруудогу жана мамлекетти коргоодогу мааниси зор. Ал эми ой толгоосу жагынан карасак баардык илимди ичине кымтыган бийик денгээлдуу оюн десек жацылышпайбыз. Айлана болуп чийилген сызык бул мамлекеттин чеби , ортодогу баардык жагынан бирдей аралыкта жайгашкан быдымык булл тенчиликти билдирип мамлекетте жашаган баардык элге бирдей мамиледе болуу бирин алые, бирин жакын корбоону кубосу, ал эми быдымыкка кагылган мыкка байланган кызыл же кок жип булл мамлекеттин туусу же символикасы болгон. Чуколор тизилген жери борбор же болбосо Мамлекеттин борбору болуп эсептелген, ошол борборго коюлган хан бул Мамлекет башчысы, ал эми хандын устуно коюлган уч чуко Мамлекет башчысынын вазири же болбосо атылык деп эсептелет. Борборго тегерете тизилген чуколор мамлекетти коргой турган аскер же жалпы эл болуп эсептелген. Ар бир оюнчуга беш чуко салу беш жоокердик учоо согушта экое буктурмада дегенди тушундурет. Чындыгында «Ордо оюну» кыймылдуу оюндардын катарынан орун алган бийик маданияттуу коп нерсени талап кылбаган физика, тарых, алгебра, геометрия, химия жана башка илимдерди ичине кымтыган, элдердин арасындагы ынтымакты, достукту бекемдеген оюн десек жанылышпайбыз, чыр оюн дегенине кошулууга мумкун эмес, илгери бир уруу экинчи уруудан оч алуу учун саясатташтырып «Ордо оюну» аркылуу чыр чыгарып бири-бири менен жоолашууга, чабышууга пайдаланган учурлар тарыхта тастыкталып калгандыгы бут элгебелгилуу. Ошого байланыштуу «Ордо оюнун» жакшы жакка буруп ар дайым эл арасындагы ынтымакка, достукка пайдалансак кыргыз элинин адилеттуулугун, меймандостугун, сабырдуулугун, улуулугун тастыктаган оюн. I. Оюдун журушу Республикалык мелдештерде 9+1 оюнчу катышат, шаардык, областтык жана райондук мелдештерде 7+1 оюнчу-болушу керек. Оюндун башталышы капитан командалар ат алышып, ат калчоо менен башталат, атты сол чукодон алышат. Атты кайсыл команданын чукосу салынса, чуко салбаган команда ордодогу чуконун ичинен биричи болуп тандап алат, кайсы команданын аты турганы оюнду баштайт. Оюн учун Республикалык мелдешке эки саат, ал эми шаардык, областтык, райондук оюндар учун бир жарым саат берилет. Оюндун алдында саламдашуу аземи болуш керек. Ар бир оюнчу учун бештен чуко салынат жана ар бири уч жолу атууга милдеттуу. Эгерде агканда чуко чыкса оюнчу жыдыганча оюнун уланта берет. Оюнду атуу чийинди туура басып, борборду туштап атуу менен башталат. Бардык учурда буттун учу борборго туш болушу керек оюнчу кайсы томпой менен ичке тушсе, ошол томпой менен чертиши керек. Чергип же атып жатканда эреже бузулса оногу жыдытса, ортодогу калыстын айтуусу менен оюнду токтотот. Оюндун журушундо бир жаат экинчи жаатты кезекке жеткирбей баардык чукону жана ханды алым кетсе, анда оюн экинчи жаатка салынып берилет. Оз кезегинде экинчи жаат дагы баардык чукону ханы менен чыгарып, кетсе оюн тен болуп саналат дагы оюн кайра башынан башталат. Эгерде экинчи жаат чуколорду ханы менен ала албай калса , анда биринчи таран уткан болуп «малак» беришет. «Малак» алган команданын чуколору оюнчулардын санына жетпесе малак болуп эсептелинет. Берилген убакыттын ичинде хан чыгарылып оюн бутуп кайта ойной турган болсо, утулуп бара жагкан команданын чуколору томонкудой саналат. 5 чуко - толук уч оюн; 4 чуко - какмай уч оюн; 3 чуко - толук эки оюн; 2 чуко - какмай бир оюн; 1 чуко - бир оюн. Какмай оюн бир эле оюнчуга берилет. Оюндун журушундо женген командага - эки упай, ген чыгуу бирден упай, утулган - нол упай, ал эми малак бергенге - уч упай берилет. Ордого катышкан командалардын биринчилигин аныктоо томонку упайлар аркылуу аныкталаг жана кайсы команданын упайы коп болсо биринчи орунга ээ болот. Салып берген командага 3 упай; Жециш учун 2 упай; Тец чыгууда - 1 упай; Жецилген командага упай берилбейт. II. жабдуулар жана эмеректер Ордого тийиштуу каражаттарга томпой, чуко жана хан кирет. Томпой, чуколордун эч бир жери сынбашы, чабылбашы керек. Томпой - 10 млм.ге чейинкиси жарактуу. Хан учун мурунку бир тыйындыкты колдонсо болот. Ордо аянтчасы чондор учун - 12 метр, мектеп жашындагыларга - 10 метр. 12 метр аянтынан тышкары дагы оюнчулар бири - бирине тоекоол болбош учун кошумча дагы 1 метр сызылышы керек. Ал эми ортодогу калыстарда болсо чен болушу керек, чендин узундугу 40 см. болгон, жартысы кызыл, жаргысы сары бослгон жумуру чыбыкча болот. Ш.Мелдештнн отуу жолдору Эгерде командалар жетиге чейин болсо, анда айлампа (круговой) турундо жургузулот. Сегиз же андан ашык болсо анда башкы калыстын чучукулак карматуусу боюнча эки топко (группага) болунот. Финалдык оюндагы башкы калыстын башкаруусу боюнча же айлампа турундо, же тушма-туш (стык) боюнча аныкталат. 4 команда учун оюндун графнгн 1- 4 1-3 1-2 2- 3 2-4 3-4 5 команда учун оюндун графиги: 1- 5 1-4 1-2 1-3 2-5 2- 4 3-2 3-5 5-4 3-4 Эс алуу 3 5 4 2 1 6 команда учун оюндун графнгн: 1- 6 1-5 1-41-31-2 2- 5 2-4 2-3 2-6 3-5 3_4 з_б 6-5 4-5 4-6 7 команда учун оюндун графиги 1- 7 1-6 1-21-5 1-4 1-31-2 2-7 2- 6 2-5 2-4 2-3 4-7 4-6 3-6 3- 5 3-4 3-7 6-7 5-6 5-7 4-5 Эс алуучу команда 4 7 6 5 2 3 1 IV. ордо ойноо ыкмалары 1. Атуу - ура агмай; байчертмек атуу; кынкай атуу; боорго алып атуу; тоорумак торуу. Ура атмай- бул ортодогу чуколорду, бутту быдымыкка туздвп жана быдымакка туштап атуу. Башка убакта, мисалы быдымакка тушталбай атып чуко чыгып кетсе. Оюн жыдып, чуко ортого салынбайт. Байчертмек атуу - бул ыкманы чуко чийинден бир, бир жарым метр жанына келгенде устунон баса атып ичке тушуу максатында колдонот. Байчертмек атканда да быдымыкка туштап атуу талан кылынат. Кыцкай атуу - бул ыкманы оюнчу чуко чыгарып жургондо колдонсо болот, бутту быдымакка гуздоп. Коштолуп жаткан чуколорду атса болот. Тооруу. Тооруу ыкмасынын жонокой жана татаал гуру болот. Жонокой тооруу - ыкмасынын чийинге жакын келген чукону сол буту чийимде болуп,он буту сол бутту толорсуктан чалып кол арканга алынат да ылдый энкейип тооруйт, тооруган мезгилде тоорулган чуко ичтеги чуколорду аралап чыкса,томпой сыртка чыгып кетсе, оюнчунун согончогу жерден которулуп кетсе, томпой оюнчунун бутуна тийсе же оюнчу колун бутун тушурбостон томпоюн жерден алса оюн жыдыйт. Тооругандан кпйин оюнчу ичке тушо албай калса, тооруган жеринен бир кадам онго жылып кадамык эмес чукону атышы ксрек. Чуко чыгарып жургон оюнчу тооруса оюну жыдыйт. Татаал тоору. Мисалы, кош чуко тоорулуп, биринчи чуко чийинден чыгып, экинчи чуко, чуко аралап бирок чийимден чыкпай калса оюн жыдыбайт. Жонокой тооруудагы эрежелерди сактап, томпойду ичтеги чуколорго багытташ керек. Ичке байланып калса чертуу укугуна ээ болот. Байланбай калса кайра оюну жыдыганча ата берет. Оюн жаны башталып бир дагы чуко чыга элекге, оюнчу чуко чыгарып жургон кезде жана команданын акыркы оюнунда тоорумак тоорууга уруксат берилбейт. Боорго алып атуу бул ыкманын жонокой жана татаал туруу болот. Жонокой туру - чуко чыгып жургон оюнчу тоорумак же кадамык чуколорду, чийинди туура басып, сол колун бооруна алып чийиндин жакын жагына чыгара атуу, бул учурда томпой чийимден чыгып кетсе оюн жыдыбайт. Татаал туру - ошондой эле учурда чукону сыртка чыгарып, томпой ички чуколорго багытталышы ксрск. Чыккан чуко чийимдин жакын жагынан чыгышы ксрск. Ичтеги чуколорду аралап чыкпоосу зарыл. У.Чертуу Бирден чертуу, карман чертуу, суро чертуу,кое берип чертуу, топ чертуу жана хан чертуу. Бирден чертуу - оюнчу ичке тушкон кезде чертуу ыкмасын колдонун чертуучу, отурганда еол буту эки четки чукону бириктирген сызык менен параллель болушу керек, жыгаар бутгун тизееи дагы ошол еызыктан отпошу керек анан томпойду алып, тизесин жылдырып же жылдырбай бир чуко чертип, туруп кайра отуруп бирден чертип, кайра туруп, ошентип кайра кайра кайталаеа, бирден чертуу болуп саналат. Карман чертуу - оюнчу ичке тушуп, бир чуко черткенден кийин, кайра отуруп бир чуко чертип (бул мезгилде томпой ара бок калбашы керек) анан четкерээк турган чукону карман чертип , учунчу чукону карман чертип анан турушу керек. Карман черткенде уч чукодон кем чергилбеши керек. Суро чертуу ( жамап чертуу) бул ыкманы ичке тушкон оюнчу бириндеп чачылып жаткан чуколорду бири бирине суруп (жамап) ара бок калбаш учун бирден чертет. Суруп черткенде туз алдыга гана томпойду cyYPY зарыл,башка убакга мисалы, томпой жерден когорулуп же оюнчунун колу жерге тийип онго, солго кыйгач сурулгондо оюн жыдыйт. Кое берип чертуу. Бул ыкманы томной ээн жаткан жалгыз чукого байланып калса, ьщгайлашып отуруп ошол эле чукону коп чуко жакка кое берип чертет, ал убакта чуко чыгып, томпой башка чуколорго байланышы керек. Томпой башка чукого байланбай калганда оюн жыдыйт. Бул ыкманы бир нече жолу кайталап колдонсо болот, бирок созуз чуко чыгып томпой башка ичгеги чуколордун бирине байланышы керек. Чертуунун баардык турлорун колдонуп чертип жаткан мезгилде, туруп жатканда созсуз гурдо биринчи жерден тизе которулушу зарыл анан казык бутту жылдырьпп керек. Топ чертуу (топ уруу). Оюнчу ичке тушуп , бир чуко чертип кайра туруп анан гопту урса болот. Борбордо бештен ашык чуконун башы тийишип турса топ болуп саналат. Топ урганда ыцгайлашып отуруп томпойду алып, тизени жылдырбастан урат, андан кийин бир чуко чертип анан карман черте берсе болот. Томпойду алганда созсуз быдымыкты (тергеп) айлантып алыш керек. Топ урганда чуко оюнчуга гийсс, томпой жерден которулсо,же тизееи же казык буту кыймылдаса оюн жыдыйт. Хан чертуу. Ханды оюн учурунда чергсс да болот, хан черкенде да тизени кыймылдатпай чсртиш ксрск, ханды карман жатып чсртсе оюн жыдыйт. Ордодо беш чуко калганда хан чертишуу башгалат. Биринчи ойнон жаткан команданын окулу черте баштайт, созсуз турдо оногу ханды салып бериш керек. Хан черткен оюнчулар алмашып турса болот. Ханды четип кеткен тарап хан менен кошо уч чуко, ал эми берки таран эки чуко алат. Ханды черкенде илип ыргыткан жарабайт. Ханды так чсртиш ксрск. Эгерде убакыт болсо кайра чуколорду санан салып, ханды алган таран кийинки оюнду баштайт. Хан созсуз турдо быдымыктын гегерегинен (борбордон) чертилиши керек. Сабап чертуу. Оюнчу бул ыкманы чуколор калын жайгашкан жерден колдонсо болот. Вир отуруп колу жегкен жерге чейин, тизесин кааласа жылдырып чертет, бирок эч убакга учтон кем чуко чергилбеши керек. Баардык чертуу ыкмаларында гуура олгуруу, колу жерге гийбеши, казык бут кыймылдабашы, томпой жерден которулбошу, отурган маалда эки четки чукону бириктирген сызыкган отпошу керек. Казык бут менен жыккан буттун тизесиин ортосунда чуко калбашы керек. VI.Ичке гушуу Бай чертмек, тооруп, кадамык кадоо ыкмаларын колдонуп ичке тушео болот. Ичке гушкон кезде томпой ичтеги чуколордун бирине, ханга же быдымыкка байланышы керек, алардын ортосу 40 см. атайын чей салынып далилденет. Ичке гушкон оюнчу оргодогу калыска «ченди сал» - демейинче чен салынбайт, чен томпойдон - чукого салынат да эгер жетсе чен салынган чукону чертсе болот. Чен салынып бирок жетпей калса оюн жыдыйт. Оюнчу ичке тушкондо, оргодо ошол оюнчу менен ортодогу калыс гана болушу керек. Команданын капитаны калыстын уруксаты боюнча гана кирууго акылуу. Кадамык кадоо. Кадамык кадоо ыкмасын ичке тушун чертуу максатында колдонот. Чийинге жакын турган чуколор кадамык болуп эсептелинет. Чуко (кадамык) менен чийинди баскан буттун ортосу томпой айлангандай болушу зарыл . Кадалган чуко созсуз турдо быдымык аркылуу чыгышы керек. Же болбосо кое берилген томпой менен чуко экоо быдымыктын эки жагынан багытталса болот. Томной менен чуко экоо тен быдымыктын бир жагына багытталса оюн жыдыйт. Чуко чыгарып жургон кезде кадамык кадоого болот, бирок тоорумак гооруганга болбойт. Ара бок Оюнчу чуко чыгарып, бирок томной ичтеги чуколордон алысыраак жайгашып калса «Ара бок» ден айтылат. Эгерде чен салынып, бирок чукого жетпей калса оюн жыдыйт, жетсе черте берет. Ченди ичке тушкон оюнчунун уруксаты менен ортодогу калыс салат. Эгерде ичке тушкон оюнчу чен жстпсйт ден, атаандашы жстег ден чен салынып жетип калса, оюн жыдыйт. УН.Жыдмайдын турлору 1. Чуко чыгып жатканда, чуко чыгарып жатка оюнчу дагы чуко чыгарам деп чийинди эки жолу басып алса оюн жыдыйт. 2. Чуко чыгарып жаткада оюнчу томпоюн он колупан сол колуна, сол колупан он колуна алмаштырса жана эки колун бири-бирине гийгизсе оюн жыдыды болуп эсептелег. 3. Оюнчу чуко чыгарбай туруп кынкый атса оюн жыдыйт 4. Чуко чыгып жагканда оюнчунун томною чийинде жагса чийинди баспай,же томпой чийиндин ичинде жагса, чийиндин ичине кирбей калса, оюн жыдыды болуп эсептелинет. 5. Чуко чыгарып жатканда томпой ара бок калган кезде оюнчу денеси чуколордон ©туп кетип томпойду алса, оюн жыдыйт. 6. Ичке тушкон томной чукону,ханды же быдымыкты басып калса оюн жыдыды болуп эсептелинет. 7. Оюнчу ичке тушкон кезде борбордогу хан ордунан жылып хан менен быдымыкты бириктирген туз сызыкгы кесип томпойду алса жана ошол сызыкты кесип чертсе, же чергилгеи чуко чыкса оюн жыдыйт. 8. Оюнчу томпойду быдымыктан тергеп албаса жана томпойду алаарда, томпойду басып же таянып алса оюн жыдыды болуп эсептелинет. 9. Чертип жатканда оюнчу жерди басып алса, чертилгсн же атылган чуко оногуно тийин кайра ичке тушуй калса, оюн жыдыйт. Эгерде чийиндин сыртында чуко оногуно тийин, же томпойду ©негу басып токготсо оюн жыдыды деп эсегггелинбейт. 10. Чуко чыгып жатканда оногу чийинди басып алса же ичке кирип кетсе оюн жыдыды болуп эсептелинет. 11. -Оючу чуко чыгарып жатканда оюнчунун томпоюн онегу алып берсе же ченди кармаса оюн жыдыйт. 12. Хан чертип жаткан кезде томпойду кое берип чертип, томной хан менен KOMJO чийинден чыгып кетсе, хан чыкгы деп эсептелинбейт. 13.Оюнчунун томною ичке тушуп , бирок аны ала албаган учурда, же оюнчу ичке туштум деп ченди салдырып жетпей калса, оюн жыдыйт. 14. Чийинден сыргка чыккан чуко башка нерсеге же агаандаштардын бирине тийип ичке тушуп калса, калыстан уруксатсыз алганда оюн жыдыйт. 15. Тооруган да чуко чыгып, омной чийиндин ичинде калыш керек. Томпойду чийиндин ичине кирии аларда сол колун аркасынын тушурбой томпойду алса, оюн жыдыйт. Сологой аткан оюнчу болсо, он колун аркасынан тушурбой томпой алса, оюн жыдыйт. 16. Ичке тушкен оюнчу ханды чергуудо тизени жылдырып чертсе, оюн жыдыйт. 17. Оюнчу ичке тушуп чуко чсртии жаткан учурда, эгерде топ бар болсо, чергкен чуко топ аралап же топтун четиндеги чукого тийин кетсе, оюн жыдыйт. 18. Оюнчу ичке тушуп чуко чертип сабан жатканда кезекгеги черте турган чуко ара бок жатса ал чукону кагып алуу керек, каккан убакта томною колдон ажырабаш керек, томпойду колдон чыгарып ийсе оюн жыдыйт. 19. Оюнчу ара бок жаткан чукону какпай томпойдун учу менен уруп жиберсе оюн жыдыйт. 20. Калыс ат чукону калчоодо киши боюиаи ойдо калчаш керек. 21. Оюн убагында эки команданын оюнчулары бири-бири менен согунушсо аянттагы калыс ар кандай чара коруп тартинке чакыраг. Башкача айткада: «эсксртуудон баштан оюндан чыгарып жиберууго чейип акысы бар». 22. Чуко черте турган оюнчу аянттын ичинде гуруп колу менен чукону корсотсо жыдыйт. 23. Оюн убагында эки командадагы оюнчулардын арасында: «ака, аке, байке, ини, тууган, ава, аксакал» дегсн создор менен бирге «Сизин, бизин» аралапггырып маданияттуу оюн откорууну уюпггуруу; 24. Оюнчу ичке тушуп, кош чукону чергкенде, бироо чыгып, бироо оюнчуну кесип чыкпай калса оюн жыдыйт. 25. Топ чергкенде топтон чыккан чуко оюнчунун казык бутунан аттап кетсе, же топтон чыкпай калган чуко оюнчунун казык бутун аттап кетсе, же топтон чыкпай калган чуко оюнчунун казык бутун кесип отсо оюн жыдыйт. 26. Ичке тушкон оюнчу чукону чсрткснден кийин томпойду касык буттун башына же откоруп токготсо оюн жыдыйт. V. Аянттагы калыстын жазалоо араксти 1. ооз эки эскертуу 2. Бир жолку сары белги корсогуу Y атуудан ажырайт. 3. эки жолку сары белги - кызыл белгиге айланат да оюнчу ошол беттешуудон четтетилет жана кийинки бир оюн га катышпайт. 4. эгерде команда толугу менен калыстардын чечимине макул болбой каршы чыгып, калыстарды жаман создор менен соксо же муптгашканга чейин барса, команда толугу менен четтетилет. Оюндан кийинки калыстар жыйынында тартип бузган команданын кийинки мелдештерге катышуу, катыгипоо маселеси каралаг. Жазалоо тартиби Калыстар жазалоону колдонгондо эскертуудон башгоосу керек. Эгерде спортсмен ото орой мамиле кылса, спорттук этиканы сактабаса калыстар беттешуудон ажырагууга акылуу. Жазалоонун бардык туру протоколго томонкудой жазылат. Э - эскертуу 3 - уч ату у дан четтетуу О - бир оодаргандан четтетуу Б - беттешуудон четтеттуу Протоколдун жазалоо графасына оюнчунун номери, андан ары жазалоо белгиси коюлат. VI. калыстар коллегиясы, алардын милдеттери жана укуктары - Кандай масштабтагы мелдештер откорулбосун башка калыс, башка катчы жана алты аянт калысы дайындалат. - Мындан тышкары мелдешти откоруудо жооптуу уюштуруучулар, дарыгер, аянтты даярдоочу комендант жана жумушчулар дайындалат. 2. Аянттагы калыстын милдети жана укугу - Аянттагы калыс мелдештин журушуно оюнду аягына чейин башкарат. Оюн башталгандан аягына чсйнн 20 секунд агканга, чуко чыгарып жатканда - 40 секунд,ал эми ичке тушуй чертип жатканда чуко черткенден чергкенге чейин 40 секунд убакыт берилст. Эгерде оюнчу жогоруда жазылган эрежелерди сакгабай убакытты бир секунд ашык. чойсо,оюнчу чукону атты деп эсегггелинет, оюн жыдыйт. - Ордо сызыгынан сырткары 1 метр кошумча сызыктын ичине чуко атып жаткан команда жана каршылаш команданын капитаны жана судья гана киргенге укуктуу; - Эгерде каршылаш команданын оюнчулары судьянын уруксатысыз тыюу салынган сызыктын ичине кирин кетсе жогорудагы айып белгилери менен айыпталынат. VII. Снортгук иаамдарды ыйгаруудагы талаптар жана нормалар Спорттук наам жана разряддык талаптар жана нормалар агкарылган учурда,оюнчулардыи жаш озгочолугуно каран берилет. «Кыргыз Реснубликасынын улуттук спортгун чебери» - республикалык мелдештерде бириичи разряддагы 7 команда кагышкан учурда биринчи орунду же болбосо эки жыл катары менен экинчи орунду ээлген команданын мучолоруно берилет. Мында республикалык даражадагы эки калыс болушу керек. «Кыргыз Реснубликасынын улуттук спортунун чеберлигине талапкер» - республикалык мслдсште бириичи разряддагы 7 команда кагышкан учуда экинчи орунду ээлеген,же болбосо эки жолу учунчу орунду ээлеген команданын мучолоруно бсрилег. « Биринчи разряд» - спорт комитегтердин областык шаардык мелдештеринде жана зоналык республикалык мелдештерде, кемииде экинчи разряддагы 6 команда катышып бириичи оорунду ээлеген команданын мучолоруно берилег, же болбосо биринчи разряд жогоруда корсогулгон мелдештерде эки жыл бою экинчи орунду ээлеген команданын мучолоруно ыйгарылат. Мындай мелдештерде 1 даражадагы эки калыс болушу керек. «Экинчи разряд» - бир жылдын ичиде экинчи разряддагы башка 4 команданы жецгенде же болбосо учучу разряддагы 8 команданы женген учурда берилет. «Учунчу разряд» - бир жылдын ичинд 7 мелдешке катышып, алардын ичинен ар кайсы классификаниядагы 4 комаидапы женген комнданын мучолоруно берилет. «Жаш оспурум разряды» - бир жылдын ичинде беш жолу уйрончук командалар менен мелдешке катышып, алардын ичинен кеминде эки женишке ээ болгон команданын мучосуно кирст. Экинчи, учунчу жана жаш оспурумдордун разрядары ыйгарылууда 1- ,жс 2- даражадагы калыс болушу ксрск. 1. Башкы калыстын милдеттери жана укугу Мелдешти эрежеге жараша откорууго, ордонун даярдыгын ченемин текшерууго, катчы тобунун баардык иштерин гекшерууго жана бекитууго, катышуучулар жана окулдор тарабынан тушкон нааразычлыктарда оз учурунда кароого, мелдештин салтанатту ачылышын жана жыбылышына жетекчилик кылууга, мелдеш аяктагандан кийин уч кундун ичинде мелдешти откоргон уюмга отчет берууго милдегтуу. - Эгерде ордонун аянтчасы даяр болбосо же аба ырайыын шартына жараша оюндун мооногун жылдырууга, башка (кунго) когорууга укуктуу. - Эгерде ордо аянты ным, кар жана жамгыр жааса усту жабык аянтка откорууго уруксат берет. | |
| Описание на английском: | ||
| Область применения: | ||
| Адрес для переписки: | г. Бишкек, ул. Жибек-Жолу 495-б тел: 0312471590 | |